Mở đầu cho tuần làm việc thứ ba, được đưa ra bàn thảo tại hội trường trong kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII là Đề án đổi mới nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có tờ trình về Đề án tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội và đề án đã được thảo luận tại tổ. PV Báo CCB Việt Nam đã trao đổi với Trung tướng Phùng Khắc Đăng, đại biểu Quốc hội khóa XIII, Phó chủ tịch Hội CCB Việt Nam về đề án này.
PV: Thưa đồng chí, tại kỳ họp này, Đề án tiếp tục đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội được đưa ra thảo luận và Quốc hội sẽ có Nghị quyết thông qua đề án. Đồng chí có thể cho biết những vấn đề cơ bản của đề án này.
Đồng chí Phùng Khắc Đăng: Theo chương trình của kỳ họp thứ 3, ngày 21-6-2012 Quốc hội sẽ ra Nghị quyết thông qua Đề án tiếp tục đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.
Nội dung cơ bản của bản đề án này bao gồm đổi mới hoạt động lập pháp; hoạt động giám sát; quyết định các vấn đề quan trọng; tổ chức kỳ họp Quốc hội, tổ chức phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; hoạt động tiếp xúc cử tri; công tác bảo đảm phục vụ hoạt động của Quốc hội. Bản đề án thể hiện khá rõ tư tưởng đổi mới như tăng cường tổ chức các hội nghị trực tuyến với sự tham gia của các đại biểu Quốc hội, hoặc trực tuyến với các đại biểu chuyên trách để xin ý kiến về các dự án luật hay quy định trong phiên họp đại biểu phát biểu lần đầu là 7 phút, lần sau là 3 phút buộc người phát biểu phải chuẩn bị kỹ nội dung định đưa ra và trong hoạt động giám sát có một nội dung mà cử tri cả nước rất quan tâm, đó là thực hiện bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, rồi tăng cường chất vấn tại các phiên họp của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội giữa hai kỳ họp của Quốc hội và công khai thông tin về hoạt động chất vấn hay hoạt động tiếp xúc cử tri, để tránh hình thức thì trước tiếp xúc cần thông báo nội dung, chương trình, lịch tiếp xúc, tạo điều kiện để cử tri tiếp xúc trực tiếp với đại biểu. Mọi ý kiến đề nghị của cử tri dù giải quyết hay chưa giải quyết được đều phải thông báo lại cho cử tri…
PV: Trong đề án này, đồng chí quan tâm đến những vấn đề gì nhất và ý kiến của đồng chí về các vấn đề này như thế nào?
Đồng chí Phùng Khắc Đăng: Đây là một bản đề án rất quan trọng khi đi vào hoạt động của Quốc hội trong thời gian tới. Nội dung nào cũng có điểm mới, điểm hay. Là đại biểu Quốc hội tất nhiên nội dung nào tôi cũng phải quan tâm nhưng đúng là có một số vấn đề chú ý hơn. Ví như hoạt động lập pháp, nhất là việc soạn thảo các dự án luật. Tôi cũng như một số đại biểu Quốc hội cho rằng cần đổi mới việc soạn thảo các dự luật theo hướng giao cho Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thành lập ban soạn thảo, và nếu đồng ý sự thay đổi này thì đúng là đột phá mạnh cả về nhận thức và hành động.
Chúng ta biết rằng hiện nay sáng kiến đề xuất xây dựng dự án luật do nhiều cơ quan đưa ra, Chính phủ, các Uỷ ban của Quốc hội, các tổ chức chính trị-xã hội, các cá nhân… tất nhiên Quốc hội mà trực tiếp là Uỷ ban Thường vụ Quốc hội phải tập hợp căn cứ vào tình hình để trình Quốc hội chương trình xây dựng luật hàng năm.
Khi đã có quyết định của Quốc hội, các dự luật được giao cho chính các cơ quan có sáng kiến luật chuẩn bị. Cách làm này có cái hay là sát thực tế và từ yêu cầu của thực tế song thường chứa đựng nhiều yếu tố chủ quan. Nếu có một ban soạn thảo của Quốc hội đảm nhiệm thì tính khách quan sẽ được đề cao. Cũng sẽ có ý kiến cho rằng nếu theo đề xuất này thì bộ máy của Quốc hội sẽ tăng lên đột biến không phù hợp với yêu cầu cải cách, giảm tải bộ máy. Theo tôi điều này cũng rất dễ giải quyết, ta chỉ cần điều các cán bộ luật đang làm chuyên môn ở các cơ quan khác nhau về ban soạn thảo của Quốc hội. Con người, số lượng không đổi nhưng chức năng, nhiệm vụ và vị trí thay đổi. Tăng cường tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách để tiến tới một Quốc hội có tỷ lệ làm chuyên môn và chuyên trách cao, thực thi nhiệm vụ dân giao.
Một vấn đề khác nữa trong đề án mà cử tri cả nước rất quan tâm đó là việc bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh Quốc hội bầu và Quốc hội phê chuẩn. Hiện tại đang có nhiều ý kiến khác nhau như về đối tượng, có ý kiến cho rằng bỏ phiếu tín nhiệm tất cả các chức danh Quốc hội bầu và phê chuẩn, có ý kiến lại cho rằng chỉ bỏ phiếu tín nhiệm các chức danh Quốc hội phê chuẩn còn bầu thì thôi vì quá đông hoặc chỉ bỏ phiếu tín nhiệm với những chức danh đang có vấn đề; cũng có ý kiến nên bỏ phiếu tín nhiệm luân phiên các chức danh Quốc hội bầu. Mặc dù có ý kiến khác nhau về đối tượng như vậy nhưng lại có một điểm chung là cần làm nhanh không để kéo dài, khi làm phải hết sức thận trọng, nếu làm không khéo không tốt, không chặt chẽ sẽ triệt tiêu động lực, không phát huy được tính quyết đoán và năng động của cán bộ trong điều hành, nhưng bỏ phiếu tín nhiệm thì quần chúng mong chờ.
Tuy nhiên phải nói rằng nếu không sửa các định chế hiện hành thì chưa bỏ phiếu tín nhiệm được. Điểm 7, Điều 84 của Hiến pháp năm 1992 có đề cập đến bỏ phiếu tín nhiệm, các điều luật trong Luật Tổ chức Quốc hội năm 2002, Luật Giám sát rồi quy chế hoạt động của Thường vụ Quốc hội đều đặt vấn đề bỏ phiếu tín nhiệm. Nhưng đi cùng với những nội dung rất mở lại có những nội dung “thòng lại” mà không sửa sẽ không bao giờ làm được, như việc quy định phải có 20% số đại biểu Quốc hội đồng ý bằng văn bản, đây là một điều rất khó thực hiện và nếu là cán bộ đảng viên thì lại càng không thể làm được. Nếu vận động lấy chữ ký là vi phạm các điều quy định cấm đảng viên không được làm. Hơn nữa, trong một kỳ họp cũng khó có sự đồng thuận của 1/5 số đại biểu Quốc hội để bỏ phiếu tín nhiệm, nhất là bỏ phiếu bất tín nhiệm. Chính vì thế mà nhiều năm nay ta vẫn chưa làm được. Vấn đề đặt ra bây giờ là phải sửa các định chế về bỏ phiếu tín nhiệm từ hiến pháp đến các quy định cụ thể. Các định chế này phải chỉ rõ đối tượng, thời gian và phương pháp tiến hành. Tôi biết vấn đề này Quốc hội giao cho Uỷ ban Thường vụ Quốc hội soạn thảo, quy chế, quy định về quá trình, đối tượng, thủ tục bỏ phiếu, xử lý phiếu bầu để Quốc hội quyết nghị vào kỳ họp thứ 4 của năm 2012.
Đây là một việc làm không hề dễ, càng không hề đơn giản, vì cùng một lúc phải sửa rất nhiều văn bản luật. Vừa phải giáo dục nâng cao ý thức cho người có quyền bỏ phiếu và người được nêu danh bỏ phiếu tín nhiệm để mọi đối tượng tham gia coi là công việc bình thường; coi bỏ phiếu tín nhiệm là điều kiện tốt để mọi người nỗ lực tu dưỡng rèn luyện và tự tin khi được Quốc hội tín nhiệm cao.
Đề án giải quyết được vấn đề này cũng là bước đột phá về nhận thức và hành động và thực sự là một điểm mới của Quốc hội.
PV: Việc bỏ phiếu tín nhiệm có thể đụng chạm tới các đồng chí lãnh đạo của Đảng, của Nhà nước, bởi phần lớn các đồng chí đang giữ các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, đồng chí thấy thế nào?
Đồng chí Phùng Khắc Đăng: Tôi nghĩ khi luật đi vào cuộc sống thì việc bỏ phiếu tín nhiệm cũng là bình thường với tất cả mọi công dân, chẳng cứ gì các đồng chí lãnh đạo cấp cao. Tuy nhiên ở ta vấn đề đặt ra từ lâu nhưng nay quyết tâm làm. Tôi nghĩ cái mới mà tốt, cái mới mà phù hợp pháp luật thì lãnh đạo càng cao càng cần gương mẫu chắc cũng chả có vấn đề gì.
PV: Xin cảm ơn đồng chí.
Quang Vinh (thực hiện)
|