Văn Lâm (Hưng Yên) là địa danh nổi tiếng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp với đội nữ du kích Hoàng Ngân, với những chiến công đánh địch trên đường 5, phá ô tô, tàu hoả của địch vận chuyển vũ khí, quân trang quân dụng. Nghĩa trang của huyện được xây dựng khang trang là mái nhà thân thương, nơi yên nghỉ của 539 liệt sĩ trong huyện, nói lên truyền thống anh hùng cách mạng của huyện Văn Lâm. Trong số các liệt sĩ hy sinh trong những năm đầu của cuộc kháng chiến ấy có liệt sĩ Phạm Văn Kiềm, xã Trưng Trắc (Văn Lâm, Hưng Yên) là cán bộ Tuyên giáo Huyện uỷ Văn Lâm, quê thôn Nhạc Lộc, chi ủy viên chi bộ Tân Quang, một đảng viên cộng sản kiên cường, đã dũng cảm chiến đấu không chịu khuất phục quân thù, đã bị chúng sát hại dã man ở tuổi 23 dưới khóm tre làng ngay cạnh nhà mình.Với sự hy sinh chiến đấu của liệt sĩ Phạm Văn Kiềm cùng biết bao anh hùng liệt sĩ và thành tích trong hai cuộc kháng chiến, xã Trưng Trắc đã được tuyên dương Đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân.
Phạm Văn Kiềm tham gia cách mạng ngay từ đầu Cách mạng Tháng Tám. Ở Nhạc Lộc có nhiều đảng viên kỳ cựu, tiêu biểu nhất là ông Phạm Văn Ngần, cùng họ ông Kiềm, là bạn chiến đấu của liệt sĩ Tô Hiệu và nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười cùng bị giam cầm ở Nhà tù Sơn La. Ông Ngần là lớp đảng viên đầu tiên của huyện Văn Lâm, đã giác ngộ và tổ chức nhiều thanh niên từ những năm trước Cách mạng Tháng Tám, trong đó có các ông Phạm Văn Kiềm, Phạm Văn Sang, Nguyễn Đình Xuân... Ông Kiềm được giao nhiệm vụ tổ chức du kích phối hợp với bộ đội địa phương đánh địch và tuyên truyền vận động quần chúng của các xã Trưng Trắc, Tân Quang, Lạc Hồng, Đình Dù... Chợ Đường Cái ở cây số 21, đường 5 có một bốt địch do một trung đội lính Âu - Phi và ngụy quân, có tên sếp Ngạnh khét tiếng tàn ác chốt giữ. Nhưng ông Kiềm vẫn bám trụ trong dân, có lúc về ngay nhà mình chỉ cách bốt địch hơn 300 mét, hoạt động hàng tháng trời. Ông đào một căn hầm bí mật dưới bụi tre già trong vườn nhà ông Nguyễn Văn Diên, một thầy thuốc nổi tiếng khắp vùng Văn Lâm. Ông Diên nay đã mất, có con trai và nhiều bạn trai cùng học Trường cấp 3 Văn Lâm nhiều lần nghe ông Diên kể tấm gương hy sinh của ông Kiềm rất xúc động. Năm học 1965 - 1966, nhiều bạn học đã tình nguyện vào quân đội, trong lá đơn tình nguyện, các bạn đã viết những lời tâm huyết nguyện phấn đấu theo tấm gương của liệt sĩ Phạm Văn Kiềm.
Theo bà Nguyễn Thị Thân (tên lúc nhỏ là Ốc), em họ ông Kiềm, là đảng viên hiện còn sống ở phố Chương Dương (Hà Nội) và ông Nguyễn Văn Thanh hiện ở phường Nhật Tân (Tây Hồ, Hà Nội), chứng kiến sự việc ông Kiềm hy sinh kể lại: Hôm ấy, ngày 11-3-1950, bọn chỉ điểm đã báo cho giặc căn hầm bí mật ông Kiềm đang ẩn. Địch điều một trung đội bao vây. Chúng gọi hàng, dụ dỗ mua chuộc. Ông Kiềm một mực im lặng. Vì căn hầm đào sâu vào bụi tre gai rậm rạp nên địch không làm gì được. Suốt đêm chúng đốt đuốc trong khu vườn sáng một góc làng. Sáng hôm sau, chúng bắt dân làng đến tập trung, nếu ông không đầu hàng sẽ giết hết. Chúng lại bắt tôi và ông Thanh lúc đó mới hơn mười tuổi lần lượt chui xuống hầm. Tôi vô cùng lo sợ nhưng cũng phải chui xuống hầm. Tôi gặp ông Kiềm, ông bảo: Em lên bảo dưới hầm không có ai. Tôi bò lên mặt đất nói với giặc: Dưới hầm tối lắm, chẳng có ai, nhưng bọn giặc không tin. Ông Thanh lên cũng nói như vậy. Chúng chặt hết tre, khơi rộng đường hầm, chất củi và rơm rạ rồi đốt. Biết không thoát được, ông Kiềm đốt hết tài liệu, cầm súng ngắn nhoài lên miệng hầm. Vừa nhô lên, một loạt súng nổ, ông hy sinh ngay tại chỗ. Cay cú, không bắt sống được ông, giặc đem xác ông bêu ở chợ Đường Cái. Đêm, du kích bí mật lấy xác đem chôn cất ông ở cánh đồng đầu làng. Để trả thù cho ông, Huyện uỷ Văn Lâm đã phát động phong trào giết giặc lập công, tổ chức du kích đánh nhiều trận phục kích táo bạo vào các bốt Như Quỳnh, Lạc Đạo, Bần Yên Nhân...
Hy sinh ở tuổi 23, ông đã để lại người vợ trẻ, cùng cô con gái Phạm Thị Điềm mới tròn 2 tuổi. Đồng đội và người thân phải đem vợ con ông đi trốn và hết lòng cưu mang giúp đỡ. Hòa bình lập lại, con gái ông được Nhà nước nuôi ăn học, năm 1974, tốt nghiệp Đại học Y - Hà Nội, về công tác ở Bệnh viện Văn Giang, sau đó chuyển lên Ủy ban Bảo vệ bà mẹ và trẻ em T.Ư, rồi về Bộ Giáo dục - Đào tạo. Bác sĩ Phạm Thị Điềm nay đã về hưu, tham gia HĐND phường Cửa Đông, hiện sống hạnh phúc ở số 3 Đường Thành (Hà Nội) với chồng là một Đại tá quân đội và 3 con đã thành đạt. Con gái lớn là cán bộ Đài Tiếng nói Việt Nam, cô thứ hai là Phó chủ nhiệm khoa, giảng viên đại học và cô thứ ba đang học năm thứ 7 tại Đại học Y ở Xanh Pê-téc-bua (CHLB Nga). Cả nhà, hai vợ chồng, hai con gái đều là đảng viên, cô út cũng là đối tượng kết nạp Đảng. Tháng 3-2010 này là tròn 60 năm ngày liệt sĩ Phạm Văn Kiềm hy sinh, gia đình và địa phương tổ chức lễ tưởng niệm ở quê có sự tham dự của bạn chiến đấu, họ hàng và chính quyền địa phương. Làng Nhạc Lộc cũng như cả xã Trưng Trắc ngày xưa nghèo khổ nay đã đổi đời với nhiều nhà cao tầng, trụ sở UBND, nhà văn hoá bề thế, là một trong những vùng quê giàu có văn minh ở châu thổ sông Hồng. |